Білімді бекіту тапсырмалары
§2. Ағаш өсімдіктерінің жүйеленуі және таксономиялық принциптері
1-тапсырма. Түр – негізгі таксономиялық бірлік
Аудионы толық тыңдаңыз:
Тыңдау барысында келесі аспектілерге назар аударыңыз:
- түрдің ғылыми анықтамасы;
- экологиялық нишаның маңызы;
- бейімделу механизмдері;
- интродукция процесіндегі түр деңгейінің рөлі.
Мына сұраққа жазбаша жауап беріңіз:
«Неліктен дендрологиялық зерттеулердің басым бөлігі түр деңгейінде жүргізіледі?»
2-тапсырма. «Қай принцип?»
QR кодты сканерлеу арқылы интерактивті тапсырмаға өтіңіз. Берілген жағдайларды мұқият оқып, әр мысалдың қай таксономиялық принципке (морфологиялық, анатомиялық, эволюциялық немесе экологиялық) жататынын анықтаңыз.
Жауаптарды сәйкес топтарға орналастырыңыз. Тапсырманы орындау барысында өсімдіктерді жүйелеуде қолданылатын ғылыми принциптердің айырмашылығын ескеріңіз. Тапсырма аяқталғаннан кейін жүйе автоматты түрде нәтижені көрсетеді.
Нәтиже немесе түйіндеме:
3-тапсырма. «Ойлан!» – кейс тапсырмалар
Кейс 1: Екі ағаш түрінің жапырақ пішіні мен тәж құрылымы өте ұқсас болғандықтан, зерттеуші оларды бір туысқа жатқызады. Кейін ДНҚ талдауы олардың эволюциялық тұрғыдан бір-біріне жақын емес екенін көрсетті.
Кейс 2: Зерттеуші сүрек ұлпасының анатомиялық құрылымы бойынша екі ағашты бір топқа енгізеді. Алайда табиғи таралу аймағы мен экологиялық талаптары мүлдем әртүрлі екені анықталды.
Кейс 3: Құрғақ аймақта өсетін екі ағашта да ұсақ жапырақтар мен қалың кутикула байқалады. Ғалым бұл ұқсастықты олардың жақын туыстығымен түсіндіреді. Кейін филогенетикалық зерттеу олардың әртүрлі эволюциялық тармақтарға жататынын көрсетті.
Кейс 4: Интродукция барысында жаңа аймаққа енгізілген ағаш түрі бастапқы жылдары жақсы бейімделген деп бағаланды, себебі сыртқы морфологиялық белгілері өзгермеген. Біраз уақыттан кейін генетикалық әртүрліліктің төмендігі және бейімделу тұрақсыздығы анықталды.