Білімді бекіту тапсырмалары
§3. Интродукция теориясы және өсімдіктерді жаңа ортаға бейімдеу заңдылықтары
Топтық зерттеу тапсырмасы: «Ботаникалық бақтағы интродукциялық зерттеу циклі»
Мақсаты: интродукцияланған ағаш өсімдігінің жаңа ортаға бейімделу деңгейін ғылыми әдістер арқылы анықтау және зерттеу дағдыларын қалыптастыру.
Тапсырманың шарты: Сіздер – ботаникалық бақта жұмыс істейтін жас дендролог-зерттеушілер тобысыздар. Әр топқа интродукцияланған ағаш немесе бұта түрі беріледі. Топ зерттеу циклінің барлық кезеңдерін орындап, алынған нәтижелер негізінде ғылыми қорытынды жасайды.
Зерттеу кезеңдері бойынша нәтижелерді толтырыңыз:
1️⃣ Түр паспорты (қысқаша ғылыми сипаттама):
Ғылыми атауы, таралу аймағы, жапырақ типі, өркен құрылысы, тіршілік формасы, климаты.
2️⃣ Отырғызу және эксперименттік учаске (Схема сипаттамасы):
Жарық мөлшері, топырақ типі, ылғал деңгейі. Бақылау және тәжірибелік өсімдіктер туралы мәлімет.
3️⃣ Фенологиялық күнтізбе (Фазаларды тіркеу):
| Күн | Негізгі фазалар | Нәтиже |
|---|---|---|
4️⃣ Биометриялық өлшеулер (Өсу динамикасы):
Биіктік, сабақ диаметрі, өркен ұзындығы, жапырақ өлшемдері (орташа көрсеткіштері).
5️⃣ Экологиялық факторларды талдау (Фактор-әсер кестесі):
| Негізгі фактор | Өсімдік түрі | Әсері |
|---|---|---|
6️⃣ Деректерді статистикалық өңдеу (Қорытынды цифрлар):
7️⃣ Ғылыми қорытынды (Эссе):
Өсімдік жаңа ортаға бейімделді ме? Стресс белгілері байқалды ма? Қай фактор бейімделуге ең күшті әсер етті? Түрді аймақта кеңінен қолдануға бола ма?
8. Интродукция және бейімделу заңдылықтары
Аудионы толық тыңдаңыз:
Мына сұраққа жазбаша жауап беріңіз:
«Интродукция табысты болуына әсер ететін 3 заңдылықтың (климаттық сәйкестік, экологиялық амплитуда, генетикалық пластикалылық) ішінен ең шешушісін таңдаңыз да, неге екенін 3 дәлелмен негіздеңіз».
9. «Факторды тап» (QR)
QR кодты сканерлеу арқылы интерактивті платформаға өтіңіз. Берілген жағдайларды мұқият оқып шығып, әр мысалды интродукция барысында әсер ететін экологиялық факторлар тобына дұрыс сәйкестендіріңіз.
- климаттық – температура, жарық, ылғал, маусымдық өзгерістер;
- топырақтық – құрам, рН, тұздану, қоректік элементтер;
- биотикалық – зиянкестер, микроорганизмдер, симбиоз;
- антропогендік – адам әрекетінің нәтижесі.
Әр жағдайды тиісті фактор тобына орналастырып, таңдауыңызды қысқаша түсіндіріңіз: